Saigon Times: Tìm cách quản lý khi mạng xã hội tiến gần đến báo chí

Tìm kiếm bài viết Saigon Times: Chamath Palihapitiya, Press Association, Instant Articles
Một trong những thông tin đáng chú ý về thế giới mạng trong tuần qua là một cơ quan giám sát độc lập đã khuyến nghị Thủ tướng Anh Theresa May đưa ra hai đạo luật mới mà theo đó, các nền tảng như Google và Facebook sẽ phải đối mặt với các quy định tương tự như các nhà xuất bản.

Tìm cách quản lý khi mạng xã hội tiến gần đến báo chí - Ảnh 1

Làn sóng tin tức giả lan truyền trên mạng xã hội với tốc độ nhanh đến chóng mặt đang gây ra sự bất ổn cho xã hội cũng như gây ảnh hưởng xấu đến sự phát triển lâu dài của các quốc gia.

Không phải đến bây giờ mà cách đây gần hai năm, chính quyền nhiều nước trên khắp thế giới, đặc biệt là các nền kinh tế phát triển ở châu Âu, đã phải đối mặt với áp lực ngày càng gia tăng trong việc quản lý các nền tảng công nghệ. Trong những năm gần đây, các công ty truyền thông xã hội đang ngày càng bị kiểm tra, xem xét kỹ lưỡng. Những người chỉ trích mạng xã hội đang chỉ ra mối liên hệ ngày càng nhiều hơn giữa những sự chia rẽ trong chính trị toàn cầu với một vài nền tảng đang thống trị sự luận bàn trên mạng Internet.

Lời đề xuất nói trên cho rằng các nền tảng đã cho phép xuất hiện các thông tin giả, gây hiểu lầm hoặc mang tính thù ghét đã đem lại cho các nhà lập pháp và giới truyền thông một điều gì đó cụ thể để họ có thể tập hợp lại vì một mục tiêu chung.

Nỗi bất an trước sự lũng đoạn của tin tức giả

Hãng thông tấn kêu gọi nền tảng Internet trả tiền bản quyền

Chín hãng thông tin châu Âu hôm 13-12 đã kêu gọi những “người khổng lồ’ Internet trả tiền bản quyền cho việc sử dụng những nội dung tin tức để thu lợi nhuận lớn.

Cụ thể, trong một bản yêu cầu được công bố trên tờ Le Monde của Pháp, các hãng thông tấn AFP của Pháp, DPA của Đức, Press Association của Anh, EFE của Tây Ban Nha, TT của Thụy Điển, Belga của Bỉ, APA của Áo, Ansa của Ý và ANP của Hà Lan đã cho rằng Facebook và Google đã trở thành các công ty truyền thông lớn nhất trên thế giới cho dù không có nổi một phòng biên tập tin tức, cũng như không có các phóng viên bất chấp sự nguy hiểm đến tính mạng để đưa tin tại Syria, hay các nhà biên tập kiểm duyệt và xác nhận những thông tin do các nhà báo cung cấp.

Các hãng tin nói trên cũng nhấn mạnh sau nhu cầu kết nối với bạn bè và gia đình, việc cập nhật tin tức là lý do thứ hai thúc đẩy người sử dụng đăng nhập Facebook, qua đó giúp mạng xã hội lớn nhất hành tinh này tăng gấp ba lần số lợi nhuận lên 10 tỉ đô la Mỹ hồi năm ngoái. Điều này cũng đồng nghĩa với việc các công ty Internet đã gặt hái lợi nhuận khổng lồ “từ công sức của người khác” khi “bỏ túi” khoảng 60% đến 70% doanh thu quảng cáo. Trong khi đó, chỉ riêng tại Pháp hồi năm ngoái, doanh thu quảng cáo của các hãng truyền thông lại giảm 9%.

Lời kêu gọi nói trên được đưa ra trong bối cảnh Liên minh châu Âu (EU) đang thảo luận về một chỉ thị yêu cầu Facebook, Google, Twitter cùng các công ty Internet khác trả hàng triệu đô la cho việc sử dụng hoặc dẫn đường dẫn (link) đến các bài báo và tin tức mới.

Các hãng thông tin nhấn mạnh rằng sự mất cân bằng lớn nói trên có thể được khắc phục nếu EU trao cho họ và các cơ quan truyền thông khác “các quyền lợi liên quan” tới bản quyền của những tác phẩm, bài báo của họ.

Nhiều nhà quan sát cho rằng một phần lý do giải thích cho kết quả bất ngờ của cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2016 và cuộc trưng cầu dân ý về Brexit là những “luồng tư tưởng” do các thuật toán của Facebook tạo ra, cũng như sự phổ biến của tin tức giả (fake news), việc mua bán thuyết âm mưu và sự tuyên truyền bên cạnh các nguồn tin tức chính thống trên trang chủ của Facebook. Mạng xã hội lớn nhất hành tinh này gần đây mới công nhận rằng họ đã bán các gói quảng cáo cho các đặc vụ Nga đang tìm cách gieo rắc sự chia rẽ trong cử tri Mỹ trong cuộc bầu cử năm 2016.

Facebook cũng đã đối mặt với sự chỉ trích đáng kể về vai trò của nó trong việc khuếch đại sự tuyên truyền chống người Rohingya ở Myanmar trong bối cảnh ở đây đang dấy lên những lời cáo buộc về hành động thanh tẩy sắc tộc đối với thiểu số người Hồi giáo.

Chamath Palihapitiya, từng là Phó chủ tịch phụ trách mảng tăng trưởng người sử dụng tại Facebook trước khi rời khỏi công ty này vào năm 2011, chia sẻ tại một sự kiện hồi tháng 11 của trường Kinh doanh Stanford (Mỹ) rằng: “Thuật toán tạo ra những vòng lặp phản hồi ngắn hạn của Facebook đang phá hủy cách thức vận hành của xã hội. Không thảo luận một cách lễ độ, không hợp tác, thông tin sai lệch, niềm tin sai lệch.” Lời chia sẻ của ông đã được trang tin công nghệ The Verge đăng tải vào ngày 11-12.

Palihapitiya đã nêu ra một trường hợp ở bang Jharkhand, Ấn Độ vào mùa xuân năm 2017 này, khi những tin nhắn WhatsApp sai sự thật cảnh báo về một nhóm kẻ bắt cóc đã dẫn tới việc bảy người bị hành hình không qua xét xử. WhatsApp thuộc sự sở hữu của Facebook.

“Đó là điều chúng ta đang phải đối phó”, Palihapitiya nói. “Hãy tưởng tượng khi bạn đưa điều đó lên mức cực điểm, khi các bên tham gia với ý đồ xấu giờ đây có thể thao túng những nhóm người với số lượng lớn để làm bất kỳ điều gì họ muốn. Tình trạng đó đơn giản là rất, rất tồi tệ”. Vị chuyên gia này nói thêm: “Đây là một vấn đề toàn cầu. Nó đang làm xói mòn những nền tảng cốt lõi của cách hành xử giữa con người với nhau”.

Trên thực tế, trong bối cảnh các vụ việc về chống lũng đoạn thị trường đang tiếp diễn và những lời cáo buộc về việc lan truyền các thông tin sai sự thật liên tục vang lên, các nền tảng đang phải đối mặt với nhiều sự can thiệp từ chính phủ hơn những gì họ dự liệu.

Bên cạnh đó, mối quan ngại về sự kiểm soát ngày càng chặt chẽ của hai “ông lớn” độc quyền trên thị trường quảng cáo kỹ thuật số đã âm ỉ trong giới các nhà xuất bản từ nhiều năm nay.

Về mặt thương mại, đặc biệt là ở Mỹ, nơi có ít quy định kiểm soát, các nhà xuất bản báo chí đã hoạt động sa sút cho tới khi tin tức giả bắt đầu bén rễ trong 18 tháng qua.

Trên thực tế, các nhà xuất bản báo chí đang ở thế yếu, họ không có khả năng thu lợi từ sự kiểm soát thông tin chặt chẽ hơn các nền tảng, và việc họ “chụp mũ” các mạng xã hội đang khiến cho công chúng cảm giác rất giống với việc cản trở quyền tự do ngôn luận, điều mà không ai mong muốn. Và cuộc vật lộn trong một trận kéo co “kẻ thắng-người thua” với Facebook và Google, việc các nhà xuất bản cần tới đôi chút sự hỗ trợ từ cơ quan quản lý nhà nước không phải là điều gì bí mật.

“Chính phủ Anh giờ đây đã nhận thức rõ về hoàn cảnh của các nhà sản xuất nội dung tin tức; chính phủ biết rằng nội dung sẽ sớm không được sản xuất nữa vì hoạt động kinh tế của thị trường đã bị phá vỡ,” Scott Gill, Giám đốc về thương mại thuộc tập đoàn Mediaforce, cho biết và nói thêm rằng các nhà xuất bản đang cùng với chính phủ xem xét động lực nào có thể được đưa ra để làm cân bằng sân chơi, để các nhà xuất bản lấy lại được phần nào doanh thu, và chính phủ sẵn sàng lắng nghe các giải pháp.

Các nhà xuất bản từ lâu đã phàn nàn rằng dịch vụ Instant Articles của Facebook đưa ra thông tin không đầy đủ và nhiều chiều cho người đọc. Bản thân họ, vốn có thế mạnh về báo chí, có thể thương mại hóa dạng thức này, nhưng lại kém về khả năng xác định độc giả mục tiêu, trong khi Facebook có thể nhắm vào người sử dụng trên nền tảng của họ một cách có hiệu quả hơn nhiều. Đây là một trong nhiều vấn đề gây đau đầu mà các chính phủ sẽ phải xem xét.

Các nền tảng vốn không được tạo ra để trở thành các nhà xuất bản. Dù như vậy, cán cân phải được điều chỉnh lại. Trung tuần tháng 12 này, Facebook đã đồng ý trả phần tiền thuế của mình, và Google đã đầu tư nhiều hơn vào sáng kiến Tin tức Kỹ thuật số của mình, giúp tài trợ cho các dự án của các nhà xuất bản tin tức.

Tìm kiếm và lựa chọn giải pháp phù hợp

Các chính phủ đang cố gắng kiểm soát cách thức các nền tảng tiến hành công việc kinh doanh ở châu Âu. Hồi tháng 6 vừa qua, EU đã áp mức phạt 2,4 tỉ euro (tương đương 2,8 tỉ đô la Mỹ) lên Google vì đã quảng cáo dịch vụ so sánh giá của mình trong các kết quả tìm kiếm một cách bất hợp pháp. Hiện tại, hai cuộc điều tra khác đang tiếp diễn, có liên quan đến lời cáo buộc Google lạm dụng sự thống trị thị trường của mình ở châu Âu trong quảng cáo tìm kiếm và các dịch vụ của Android.

Matthew Hancock, Bộ trưởng Bộ Kỹ thuật số, văn hóa, truyền thông và thể thao của Anh, nói rằng chính phủ có thể giúp các nhà xuất bản tiếp tục cạnh tranh về kinh tế với hai người khổng lồ công nghệ.

Điều này có thể được thực hiện dưới nhiều hình thức. Một sự lựa chọn trong số ấy là đánh thuế vào Google và Facebook, và như vậy sẽ là bảo hộ cho các nhà xuất bản, giống như cách ngành công nghiệp cá cược bảo hộ cho môn đua ngựa vậy. Giải pháp này có thể gây ra kết quả tiêu cực, như việc quyết định xem nội dung nào được coi là có giá trị, và liệu các nhà xuất bản kỹ thuật số chuyên cung cấp và phân phối các nội dung do người sử dụng tạo ra có được phân vào nhóm này hay không.

Một sự lựa chọn khác là hệ thống đánh dấu trong hệ sinh thái quảng cáo kỹ thuật số được thực hiện bởi Google, để khi Google đưa ra yêu cầu đấu thầu, người mua có thể nhìn vào dấu mờ và nhận thấy rằng họ đang mua tài nguyên quảng cáo cao cấp và quyết định có chi trả thêm cho nó hay không. Một lần nữa, điều này đưa ra những câu hỏi về việc ai sẽ quyết định nội dung gì hay nhà xuất bản nào đủ tiêu chuẩn, nhưng đó là một điểm khởi đầu.

“Giải pháp này sẽ giúp cân bằng việc đầu tư vào nội dung ngang hàng với đầu tư vào quảng cáo,” ông Scott Gill của Mediaforce nhận xét. “Tại sao các nhà xuất bản lại thu về doanh thu trên 1.000 bản in một bài viết có chứa nội dung báo chí điều tra ngang với những gì mà trang web đường sắt quốc gia thu được khi có người vào xem giờ tàu chạy? Rõ ràng là không có đủ sự định lượng khác biệt để khuyến khích mảng báo chí điều tra phát triển.”

Cuối cùng, bộ máy quan liêu nơi các tòa soạn báo là một sự cản trở lớn. Sự chuyển biến về tư duy rồi đến hành động của các cơ quan báo chí là điều mà chẳng ai có thể biết được.

Minh Anh

Tin tức được tổng hợp từ báo Saigon Times
Saigon Times: Tìm cách quản lý khi mạng xã hội tiến gần đến báo chí Saigon Times: Tìm cách quản lý khi mạng xã hội tiến gần đến báo chí Reviewed by 2technews on tháng 12 28, 2017 Rating: 5

Không có nhận xét nào:

Được tạo bởi Blogger.