Báo Sống Mới: Vì sao người tử tế đời thực trở mặt thành kẻ bắt nạt 'đời ảo'

Tìm kiếm bài viết Sống Mới: Diane Abbott, 50 Cent, Abbott
Không ít người đưa ra quan điểm riêng bị 'ném đá' đến mức gây ra những tổn thương thật, bao gồm cả đe dọa giết người, tấn công tình dục. Điều đó đang trở thành hàng rào ngăn cản con người phát biểu ý kiến của mình, làm mất đi tính tích cực ban đầu của cộng đồng Internet: được nói lên quan điểm cá nhân. Tồi tệ hơn, nó không hề có dấu hiệu giảm, ngay cả khi đã có những trường hợp đáng tiếc không thể vãn hồi đã xảy ra.

40% người Mỹ trưởng thành cho biết từng bị tấn công trực tuyến, gần một nửa trong đó nhận phải những quấy rối nghiêm trọng, bao gồm cả bị theo dõi và các mối đe dọa về thể chất. Chỉ riêng Diane Abbott đã nhận được gần một nửa số tweet bắt nạt được gửi đến các nữ nghị sĩ nữ Anh trong thời gian tranh cử năm 2017. Trung bình, các nữ nghị sĩ nữ da đen và gốc Á bị nhận tweet bắt nạt cao hơn 35% so nữ đồng nghiệp da trắng (ngay cả khi đã loại trừ Abbott).

Bài đăng trên Twitter khiến Giáo sư nghệ thuật Mary Beard rơi vào trận bão “bắt nạt trực tuyến”.

Internet mang lại hứa hẹn bất tận về hợp tác và truyền thông giữa con người. Nhưng thay vì chấp nhận mở rộng mạng lưới xã hội trực tuyến, chúng ta dường như đang quay trở lại với chủ nghĩa dân tộc và xung đột. Dù chúng ta thường tiến hành các cuộc giao tiếp trong thực tế một cách lịch sự và tôn trọng, nhưng khi đặt mình vào môi trường trực tuyến, nhiều người có thể trở nên kinh khủng.

Beard viết một tweet khác cho rằng: Dù quan điểm của bà không đúng, thì điều bà đáng nhận là những lời phản biện, chứ không sự bắt nạt. Một số người ủng hộ bà, trong đó có đồng nghiệp Priyamvada Gopal, cũng bị tấn công.

Làm cách nào để xã hội ảo trở nên tử tế hơn?

“Đừng nghĩ quá nhiều, cứ ấn nút đi!”

Trường Đại học Yale đã tiến hành thử nghiệm để hiểu cách thức và lý do con người hợp tác với nhau, và liệu chúng ta có thể nâng cao hành vi xã hội. Những người tham gia được chia thành các nhóm, mỗi nhóm bốn người đến từ những nơi khác nhau. Họ được yêu cầu đưa ra một số tiền dùng để đóng góp vào quỹ chung. Quỹ này sẽ được nhân lên gấp đôi rồi chia đều cho mọi người. Nếu mọi người đóng góp hết số tiền họ có, thì tất cả số tiền được tăng gấp đôi và chia lại cho cả nhóm. Thế là ví của mọi người đều tăng gấp đôi.

Nhóm của David Rand - Giám đốc phòng thí nghiệm Hợp tác con người của Yale - đã thử thí nghiệm này với hàng nghìn người chơi. Một nửa được yêu cầu quyết định nhanh chóng (trong 10 giây), nửa còn lại được yêu cầu dành thời gian suy nghĩ và cân nhắc cẩn thận. Kết quả: Khi ra quyết định nhanh chóng, con người có xu hướng hào phóng hơn khi họ có thời gian cân nhắc. Giám đốc David Rand cho biết: Đó là do khi đứng trên quan điểm cá nhân, bạn có thể cảm thấy bị thiệt. Chẳng hạn: Mỗi USD đóng góp sẽ thành 2 USD, nhưng sẽ phải chia thành bốn, tức là mỗi người chỉ được nhận lại 50 cent cho mỗi 1 USD đóng góp. Họ chờ đợi để được chia thành quả từ tiền đóng góp của người khác. Nói cách khác, về tài chính, bạn kiếm được nhiều hơn khi ích kỷ hơn.

Con người có sự tử tế bản năng, nhưng bị “rụng” dần trong quá trình tính toán.

Từ đó cho thấy “hợp tác là đặc điểm cốt lõi của sự tiến hóa của con người.” Nói cách khác, con người có sự tử tế bản năng. Nhưng khi cho họ dành thời gian để cân đo đong đếm lợi ích, sự tử tế ấy nhỏ dần.

Trong một thí nghiệm khác, David Rand đã đưa một số tiền cho những người đã tham gia vòng I. Sau đó, họ được hỏi sẽ tặng cho người lạ bao nhiêu tiền. Kết quả: Những người đã quen với sự hợp tác trong vòng I trung bình quyên gấp đôi những người ích kỷ. Theo David Rand, điều này cho thấy con người cũng bị ảnh hưởng bởi cộng đồng xung quanh. Họ tử tế ngay cả khi không bị trừng phạt hay được khen thưởng.

Vậy xã hội “ảo” có tác động tương tự không?

Cảm giác “mình là người tốt”

Nhóm của Molly Crockett đã tiến hành điều tra việc đưa ra quyết định đạo đức trong xã hội. Họ nghiên cứu xem cảm xúc xã hội được truyền tải trong môi trường trực tuyến như thế nào, đặc biệt là sự phẫn nộ về đạo đức.

Nghiên cứu điện não đồ cho thấy: Khi mọi người hành động theo cảm xúc “cơn giận về đạo đức”, hệ thần kinh tưởng thưởng sẽ được kích hoạt, khiến họ cảm giác thoải mái sung sướng. Điều này khuyến khích họ đưa ra những hành động tương tự.

Thế nên, khi họ cảm thấy có ai đó đang hành động có dấu hiệu vi phạm tiêu chuẩn xã hội, họ sẽ đứng lên đối đầu với thủ phạm, để tận hưởng cảm giác “mình là người tốt”. Dù điều đó có thể khiến bạn gặp rủi ro (bị trả thù), thì nó cũng làm tăng danh tiếng cho họ.

Trong cuộc sống tương đối yên bình, chúng ta ít khi phải đối mặt với những hành vi thái quá. Vì vậy, chúng ta cũng ít có đất thể hiện sự giận dữ đòi công bằng. Nhưng mở Twitter hay Facebook lên, thì lại khác. Nghiên cứu cho thấy những thông điệp hàm chứa yếu tố đạo đức và cảm xúc thường lan truyền trên mạng xã hội. Mỗi từ liên quan đến đạo đức hay cảm xúc sẽ tăng 20% khả năng retweet.

Crockett nói: “Nội dung kích động sự phẫn nộ và biểu lộ sự tức giận có nhiều khả năng được chia sẻ hơn”. Thế nên, mạng xã hội, bên cạnh tính tích cực, cũng bao gồm hệ sinh thái chắt lọc ra nội dung thái quá nhất, với cách lan truyền dễ dàng hơn bao giờ hết.

Những bài đăng có gắn cảm xúc hay ám chỉ đạo đức thường được chia sẻ nhiều. Ảnh: Getty/BBC

Không giống như đời thực, con người thường không gặp phải rủi ro khi “đấu tố” ai đó. Vì vậy, càng nhiều sự phẫn nộ trực tuyến hơn và sự tưởng thưởng dành cho bản thân càng cao, ít nhất là bộ óc hưng phấn của bạn “nghĩ” vậy. Crockett quan ngại các hình thức like hay retweet/share có thể biến “sự phỉ báng thành thói quen”. Liệu đạo đức có kiểm soát được các thuật toán có mục đích là kiếm tiền cho các công ty công nghệ khổng lồ không? Điều đó thật khó trả lời. Con người thường muốn tin rằng: Cảm xúc, hành vi và suy nghĩ của mình là do mình, chứ không phải sự sắp đặt có chủ đích của người khác.

Tất nhiên, nhìn ở góc khác, chi phí thấp của việc truyền tải thông điệp và gây ra các “cơn giận đạo đức” cũng cho phép các thành phần yếu thế thể hiện tiếng nói. Chẳng hạn: Phong trào chống lại nạn quấy rối tình dục phụ nữ từ những người đàn ông có địa vị trong xã hội hay lên án các vụ xả súng và tạo áp lực lên những người kiếm tiền từ súng.

Vậy phải có cách nào đó để duy trì lợi ích của thế giới trực tuyến trong khi vẫn kiểm soát được mặt bất lợi của nó?

Lục Kiếm

Theo CNN & BBC

Tin tức CNTT - Viễn thông được tổng hợp từ báo Sống Mới
Báo Sống Mới: Vì sao người tử tế đời thực trở mặt thành kẻ bắt nạt 'đời ảo' Báo Sống Mới: Vì sao người tử tế đời thực trở mặt thành kẻ bắt nạt 'đời ảo' Reviewed by 2technews on tháng 4 04, 2018 Rating: 5

Không có nhận xét nào:

Được tạo bởi Blogger.